Onbeantwoorde gebeden in Oekraïne
Kerst in oorlogstijd
Tijdens de zoveelste advent in oorlogstijd, worstelt de Oekraïense theoloog en pastor Taras Dyatlik met een hemel die zwijgt.
Terwijl wij in Oekraïne onze vierde winter van een grootschalige oorlog doorstaan, lijken onze gebeden in het niets te verdwijnen. Elk zwaar bombardement leidt tot een nieuwe roep tot God, elk slachtofferrapport tot nieuwe smeekbeden, en toch blijven de raketten vallen en blijft het dodental stijgen.
We doen hetzelfde als de oude psalmisten – we stellen Gods stilte ter discussie en worstelen met moeilijke vragen. Wat doe je met je geloof wanneer gebeden om een rechtvaardige vrede nergens toe lijken te leiden? Hoe kan je Gods wegen begrijpen wanneer je al vier jaar om bescherming roept en het voelt alsof Hij niet luistert? Hoe kijk je naar die onbeantwoorde gebeden, en hoe laat je het je geloof versterken in plaats van te vernietigen?
“Toen hij dit overwoog, verscheen hem in een droom een engel van de Heer”
– Matteüs 1:20a, NBV21
Het kerstverhaal onthult een patroon van ogenschijnlijk afgewezen gebeden, waarin mogelijk diepere goddelijke bedoelingen verborgen liggen. Jozef, een rechtvaardig man, moet hebben gebeden voor wat iedere vrome Joodse man wenste: een normaal gezinsleven, een harmonieus huwelijk en kinderen ontvangen zonder een schandaal tot gevolg. In plaats daarvan verwoestte goddelijk ingrijpen elke verwachting: de onverwachte zwangerschap van zijn verloofde, zijn huwelijksplannen in de war geschopt, en dromen van een rustig gezinsleven die veranderden in een nachtelijke vlucht voor een genocidale koning.
Hij had misschien gebeden om een normaal leven, maar God bleef stil. En toch, op een of andere manier, droeg juist die stilte het hele verhaal van de verlossing in zich.
Maria’s ervaring weerspiegelt dit patroon, met een eigen, diepe betekenis. Als jonge vrouw die haar eerste kind verwachtte, zal ze hebben verlangd naar een conventioneel moederschap: steun van de gemeenschap, familiefeesten en een rustige voorbereiding op de geboorte, in vertrouwde omgeving. In plaats daarvan leidden Gods wegen haar door sociale achterdocht, een gevaarlijke reis als hoogzwangere vrouw en een bevalling in de stal van een vreemde. Haar gebeden om een normaal leven leken genegeerd, en juist het abnormale werd de weg waarlangs God mens werd.
De onbeantwoorde gebeden van de herders dragen een vergelijkbare diepte. Zij sloten zich vrijwel zeker aan bij Israëls gebed om bevrijding van de Romeinse bezetting, om een beter leven zonder armoede en om de krachtige verschijning van de beloofde Messias. Maar wat zij kregen was een teken van ultieme kwetsbaarheid: een baby in een voederbak. Hun gebeden om politieke en militaire bevrijding werden met stilte beantwoord, maar juist die stilte openbaarde Gods solidariteit met de onderdrukten op een manier die geen enkele triomferende messias had kunnen tonen.
Zelfs de reis van de wijzen uit het Oosten weerspiegelt dit patroon. Waarschijnlijk baden zij om een duidelijke, rechtlijnige route naar de pasgeboren koning, geleid door God. In plaats daarvan moesten ze zich een weg banen door politieke intriges, kregen ze een waarschuwende droom en keerden ze via een geheime route terug naar huis. Hun gebeden om duidelijkheid leken niet verhoord, maar juist die complexiteit beschermde het Christuskind tegen de woede van Herodes.
Vandaag weerklinkt dit patroon pijnlijk in de realiteit van Oekraïne. Ouders bidden terwijl raketten scholen treffen, soldaten streven naar overwinning terwijl gevechten verzanden, families wachten op hereniging terwijl bezetting voortduurt, aalmoezeniers smeken om vrede te midden van escalerend geweld, en vrijwilligers vragen om hulpmiddelen terwijl nood toeneemt. Gewonden zoeken genezing terwijl trauma verdiept, nabestaanden roepen om troost terwijl verliezen toenemen. En zo zou ik deze lijst van onze onbeantwoorde gebeden kunnen blijven aanvullen.
Toch suggereert het kerstverhaal dat deze onbeantwoorde gebeden doelen kunnen dienen die wij nog niet zien. Wat Jozef ontregelde werd de weg van de verlossing, Maria’s schandaal droeg verlossing in zich, de voortdurende onderdrukking van de herders getuigde van goddelijke solidariteit en de gecompliceerde reis van de wijzen beschermde Gods voorzienige plan. Misschien groeit veerkracht wanneer vrede wordt onthouden? Misschien wordt de gemeenschap van hoop versterkt wanneer bescherming uitblijft? Misschien kunnen diepere wonden worden behandeld wanneer genezing wordt uitgesteld? Misschien, maar ik weet het niet zeker – ik wil geloven. Jezus, help mijn ongeloof.
Misschien zijn onbeantwoorde gebeden geen goddelijke afwijzing, maar heilige uitnodigingen die ons voorbij eenvoudige voorspoed roepen naar een diepere verbinding met Gods ondoorgrondelijke, mysterieuze bedoelingen. Jezus, hoe ontdekken wij dat uw stilte vaak uw diepste antwoorden draagt, in de lange nachten van onze ziel en in gebeden om vrede die niet gehoord lijken?
Vredevorst, uw stilte vormt ons vaak meer dan uw antwoorden. Schenk ons het geloof om op uw wijsheid te vertrouwen in onze onbeantwoorde gebeden. Wanneer vrede ver weg lijkt en bescherming zo ongrijpbaar, help ons dan uw verborgen werk te herkennen. Verander onze vragen en twijfels in zoeken, onze teleurstelling in dieper vertrouwen. Geef ons de trouwe volharding van Jozef, Maria’s moedige aanvaarding, het hoopvolle waken van de herders en het vastberaden zoeken van de wijzen. Dit bidden wij in de kostbare naam van Jezus Christus, Heer van de stilte en onbeantwoorde gebeden. Amen.
Dit artikel verscheen 7 december 2025 op Plough Magazine en is met toestemming overgenomen en vertaald door de redactie van De Ongelooflijke.
Meer leren over onze wereld en cultuur – door geschiedenis, kunst en geloof? Abonneer je op De Ongelooflijke Substack en ontvang iedere week nieuwe artikelen in je mail. De artikelen blijven gratis, wel kan je vriend van De Ongelooflijke worden om ons werk te steunen.
Prachtig artikel. Wat een geloof van mensen die dagelijks de gruwelen van een afschuwelijke oorlog ondergaan. Werkelijk voorbeeldig . Dat het Kerstkind hen en ons zegenen moge.
mooi om een artikel uit Plough te zien