Drie leugens van de Trump-regering die laten zien hoe Amerika in rap tempo afglijdt
David Boogerd ziet George Orwells nachtmerrie in de VS realiteit worden
Bij De Ongelooflijke volgen we de ontwikkelingen in Amerika – zeker rondom Trump – al jaren. Dat Trump het niet nauw neemt met de waarheid is ruimschoots bekend, maar de afgelopen week waren de leugens vanuit zijn regering zo ijzingwekkend, dat David Boogerd moest denken aan een bekend citaat van George Orwell.
“The party told you to reject the evidence of your eyes and ears.
It was their final, most essential command.”
Zo schrijft George Orwell in zijn roman 1984 over een totalitaire staat waarin macht draait om controle over waarheid. De hoofdpersoon Winston Smith ontdekt dat de macht van het regime niet alleen ligt in geweld, maar vooral in het vermogen om de werkelijkheid zelf te herschrijven: het verleden, de taal en feiten.
Een waarschuwing die in deze tijd weer urgent klinkt - zeker als we kijken naar deze drie Amerikaanse voorbeelden uit de afgelopen week.
1. Het Witte Huis wast de Capitoolbestorming schoon
Het was dinsdag vijf jaar geleden dat het Capitool werd bestormd door Trump-aanhangers, we maakten er destijds een podcast over. De ‘bestormers’ waren mede opgejut door Trump zelf – hij sprak ten onrechte over verkiezingsfraude – en drongen met geweld het regeringsgebouw binnen. Ze hadden als doel om de verkiezingsoverwinning van Joe Biden te blokkeren. En om politieke tegenstanders te lynchen. ‘Hang Mike Pence op!’ klonk het luidkeels, verwijzend naar Trumps eigen vicepresident die wél zijn rug recht hield en vasthield aan zijn democratische principes. Bij de bestorming vielen meerdere doden en raakten 174 politieagenten gewond. Van de duizenden binnendringers werden er minstens 1060 veroordeeld, van wie een ruime meerderheid tot gevangenisstraf. Maar ze hoefden niet heel lang te zitten. Het eerste wat Trump deed toen hij in 2025 weer aan de macht kwam, was gratie verlenen aan alle relschoppers van 6 januari, inclusief degenen die waren veroordeeld voor geweldsdelicten.
Precies op de vijfde verjaardag van de Capitoolbestorming lanceerde het Witte Huis deze week een nieuwe sectie op de officiële overheidswebsite. De titel: ‘January 6: A Date Which Will Live in Infamy’. Het lijkt alsof hier een parallelle, surrealistische werkelijkheid wordt geschetst. De website herschrijft de geschiedenis compleet. De veroordeelde relschoppers worden consequent aangeduid als “vreedzame patriottische demonstranten” en Trump wordt omschreven als de held die hen heeft bevrijd:
These Americans, many guilty of nothing more than peacefully protesting a disputed election, were finally freed from years of cruel imprisonment, restored to their families, and exonerated. In one bold stroke, Trump ended the nightmare of weaponized justice and delivered long-overdue vindication to those betrayed by the very leaders sworn to protect them.
Het geweld tegen agenten wordt weggemoffeld of zelfs aan de politie zelf geweten, die de menigte zou hebben “uitgelokt”. In deze officiële overheidspublicatie wordt voormalig vicepresident Mike Pence – die zich in tegenstelling tot Trump wél een democraat toonde – een lafaard genoemd. Op een domein eindigend op .gov wordt de burger voorgehouden dat wat hij zelf live op televisie zag gebeuren eigenlijk een grote illusie was.
2. De Trump-regering liegt over de vrouw die werd doodgeschoten door ICE-agenten
Woensdag werd in de Amerikaanse stad Minneapolis (Minnesota) een 37-jarige vrouw, Renee Good, doodgeschoten door agenten van de Amerikaanse immigratiedienst ICE. In een goed functionerende democratie wordt in zo’n geval gelijk een onderzoek ingesteld en onthouden machthebbers en beleidsmakers zich tot die tijd van grote conclusies. Zo niet in het Amerika van Trump. Vrijwel gelijk na de schietpartij kwam minister van Binnenlandse Veiligheid Kristi Noem met een verklaring. Ze sprak van een ‘act of domestic terrorism’: Renee Good zou op ICE-agenten zijn ingereden die vastzaten in de sneeuw.
Wellicht had Noem er niet op gerekend dat er nog videomateriaal van omstanders naar buiten zou komen, want dat laat een totaal andere situatie zien. De ICE-agenten zaten niet vast in de sneeuw en Good reed niet in op agenten, ze leek er juist van weg te sturen. Daarbij werd ze door één agent meerdere keren van dichtbij in haar hoofd geschoten. President Trump nam het op Truth Social direct op voor de schutter, die volgens hem hard aangereden was: “It is hard to believe he is alive, but he is now recovering in a hospital.” Op beelden is duidelijk te zien dat de man volstrekt ongedeerd was en probleemloos verder liep. Wederom: leugen na leugen.
Onderzoek moet nog uitwijzen wat hier precies gebeurd is, en of de ICE-agent zich kan beroepen op zelfverdediging. Maar die tijd nemen Trump en zijn mensen niet, zij brengen meteen een narratief de wereld in dat rechtstreeks tegengesproken wordt door de beelden. Ook vicepresident J.D. Vance sprak gelijk van ‘classic terrorism’, zonder enige bewijzen daarvoor aan te dragen. Ook noemde hij Renee Good – een dag na haar overlijden – “een gestoorde linkse” vrouw. In een normaal functionerende democratie spreken beleidsmakers met mededogen als burgers worden neergeschoten, zeker als het gaat om een moeder van drie kinderen (zoals in het geval van Good). Maar Vance had vooral mededogen met de schutter Jonathan Ross: “Bid voor hem, we moeten hem dankbaar zijn.”
3. Trump liegt over de NAVO
Het was ook de week waarin de regering Trump nog maar eens liet weten Groenland te willen hebben. Het gebruik van militair geweld werd daarbij niet uitgesloten. Een annexatie van Groenland – autonoom gebied binnen het Koninkrijk Denemarken – is de facto een aanval op een NAVO-bondgenoot en zou het einde van de alliantie betekenen. Maar daar lijkt Trump niet echt rouwig om, op Truth Social zei hij: “Ik betwijfel of de NAVO er voor ons zou zijn als wij ze echt nodig hebben.”
Een ronduit ongepaste uitspraak als je de geschiedenis kent. De kern van de NAVO is Artikel 5 van het NAVO-verdrag, dat bepaalt dat een aanval op één bondgenoot wordt beschouwd als een aanval op alle leden – en dat gezamenlijke verdediging betekent dat de anderen te hulp komen.
In de ruim 75-jarige geschiedenis van de NAVO is die clausule maar één keer ingeroepen: op 12 september 2001, na de terroristische aanslagen in de Verenigde Staten, toen de NAVO-bondgenoten van Amerika hun militaire steun toonden. Als direct gevolg daarvan vochten Europese militairen bijna twintig jaar lang mee in Afghanistan. Honderden van hen, onder wie 25 Nederlanders, kwamen om het leven bij de verdediging van de VS tegen terrorisme. Door nu te insinueren dat bondgenoten de VS in de steek zouden laten, wist Trump hun offers uit het collectieve geheugen. Hij herschrijft (wederom) de geschiedenis om zijn huidige agressieve agenda te rechtvaardigen.
Op X zie je veel sarcastische posts met in vlaggen gehulde grafkisten van gevallen soldaten die Trump fijntjes herinneren aan de grote offers die gebracht zijn door de NAVO-partners, begeleid met het commentaar: “I doubt NATO would be there for us if we really needed them.”
De Partij
Het moge duidelijk zijn, Amerika onder leiding van Trump glijdt af en de waarheid delft het onderspit.
Het boek 1984 van Orwell eindigt niet best. Na maanden van marteling in het ‘Ministerie van Liefde’ wordt hoofdpersoon Winston Smith naar Kamer 101 gebracht. Daar wordt hij geconfronteerd met zijn grootste angst (ratten). Om zichzelf te redden, schreeuwt hij: “Doe het Julia aan! Niet mij!” Door zijn geliefde Julia op te offeren, verraadt hij het laatste stukje menselijkheid en loyaliteit dat hij nog had. Winston Smith capituleert niet door marteling alleen, maar doordat hij zijn grip op de feiten verliest. Hij accepteert dat 2 + 2 vijf is, simpelweg omdat ‘de Partij’ dat zegt.
De waarheid maakt vrij
Als we zien hoe moeiteloos de Capitoolbestorming wordt witgewassen, een doodgeschoten moeder zonder bewijs tot terrorist wordt verklaard, en loyale bondgenoten als verraders worden weggezet, kan je concluderen dat we dichter bij die wereld van Orwell zijn dan ons lief is. Deze kwaadwillende omgang met de waarheid doet denken aan de donkere autoritaire regimes die we kennen uit het verleden. De waarheid doet ertoe. Waarheid is geen instrument van macht, maar een voorwaarde voor vrijheid. Jezus zei al: “De waarheid maakt vrij”.
De opdracht voor ons allemaal is om ons te blijven verzetten tegen de leugens. Blijf je eigen ogen en oren geloven. Blijf jezelf voeden met feiten, door goede journalistiek en wetenschap die het hoofd koel houdt en zich niet laat meeslepen in de polarisatie. Blijf zoeken naar de waarheid, want alleen de waarheid houdt ons vrij.
– David Boogerd, journalist en presentator De Ongelooflijke Podcast
Meer leren over onze wereld en cultuur – door geschiedenis, kunst en geloof? Abonneer je op De Ongelooflijke Substack en ontvang iedere week nieuwe artikelen in je mail. De artikelen blijven gratis, wel kan je vriend van De Ongelooflijke worden om ons werk te steunen.
 | Een gastpost van
|
Verhelderend! Dit geeft inderdaad woorden en duiding aan dat gevoel van ongemak dat ons steeds meer bekruipt.
Dank je wel David, goed om dit weer eens te lezen. Ik schrik overigens wel van een aantal reacties die meegaan in de leugens en een bijzonder beeld schetsen van wat goed zou zijn voor ons land.